Algoritmik Otorite ve Eğitim Teknolojilerinde Etik Dönüş: Praksis Odaklı Bir Yaklaşım

Öz

Son yıllarda eğitim teknolojileri, algoritmik öğrenme platformları, yapay zekâ destekli değerlendirme araçları ve öngörücü analitiklerle birlikte eğitim ortamlarının merkezine yerleşmiştir. Bu sistemler verimlilik, nesnellik ve ölçeklenebilirlik vaat etse de; hangi bilginin değerli sayılacağına, kararların nasıl alınacağına ve öğrenme sürecinde öznenin nasıl konumlandırılacağına dair derin epistemik, etik ve politik riskler barındırmaktadır. Bu makale, eğitimde algoritmik otoritenin yükselişini ve beraberinde getirdiği şeffaflık, hesap verebilirlik ve epistemik adaletsizlik sorunlarını tartışmaktadır. Ayrıca algoritmik yönetişimin pedagojik ilişkiler, profesyonel ajans ve demokratik hesap verebilirlik üzerindeki etkileri incelenmektedir.

Makale, yalnızca usule dayalı etik ya da insan denetimiyle yetinmenin yetersiz olduğunu savunur; bunun yerine praksis odaklı bir tasarım anlayışı önerir. Bu yaklaşım, eğitim teknolojilerini tarafsız araçlar değil, ahlaki ve pedagojik altyapılar olarak konumlandırır; tasarım ve uygulama süreçlerinde insan onurunu, ilişkisel özeni ve adalet arayışını merkeze alır. Katılımcı ve ilişkisel tasarım ilkeleri ile öğretmenlerin etik özneler olarak yetiştirilmesi, dijital pedagojiye dönük daha adil, şeffaf ve insancıl bir gelecek için anahtar görülmektedir.